Շրջանառության հարկ կիրառելու իրավունք ունեն ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպությունները և անհատ ձեռնարկատերերը, որոնց բոլոր գործունեության տեսակներով ստացված համախառն եկամուտը նախորդ հարկային տարվա ընթացքում չի գերազանցել 115 մլն ՀՀ դրամը։
Դրույքաչափը կախված է գործունեության տեսակից։ Ճիշտ դասակարգումը՝ առաջին և ամենահզոր գործիքն է օպտիմալացման համար։
Եկամտի տեսակը | Դրույքաչափը (տոկոս) | Նվազեցման առավելագույն դրույքաչափը (տոկոս) | Նվազագույն դրույքաչափը (տոկոս) |
Առևտրական (առք ու վաճառքի) գործունեությունից ստացվող եկամուտներ, բացառությամբ սույն աղյուսակի 2-րդ և 9-րդ կետերով նախատեսված գործունեության տեսակներից ստացվող եկամուտների | 10 | 9,5 | 1 |
Կառավարության սահմանած ցանկում ներառված երկրորդային հումքի առևտրական (առք ու վաճառքի) գործունեությունից ստացվող եկամուտներ | 5 | 0 | 0 |
Խմբագրությունների կողմից թերթերի օտարումից եկամուտներ | 1,5 | 0 | 0 |
Արտադրական գործունեությունից ստացվող եկամուտներ | 7 | 5 | 3 |
Վարձակալական վճար, տոկոս, ռոյալթի | 10 | 0 | 0 |
Հանրային սննդի ոլորտում իրականացվող գործունեությունից ստացվող եկամուտներ | 12 | 9 | 3,5 |
Հանրային սննդի ոլորտում գործունեություն իրականացնելու համար շրջանառության հարկ վճարող համարվելու վերաբերյալ հարկային մարմնի հաստատած ձևով հայտարարություն ներկայացրած շրջանառության հարկ վճարողների կողմից Հայաստանի Հանրապետությունում կիրառվող՝ տնտեսական գործունեության դասակարգչի «Հանրային սննդի կազմակերպում» հատվածում չներառվող՝ այլ ակտիվների օտարումից, ինչպես նաև այլ գործունեությունից ստացվող եկամուտներ
| 20 | 0 | 0 |
Կառավարության սահմանած բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի գործունեության տեսակների ցանկում ներառված գործունեության տեսակներից ստացվող եկամուտներ | 1 | 0 | 0 |
Այլ ակտիվների, այդ թվում՝ անշարժ գույքի օտարումից ստացվող եկամուտներ | 10 | 0 | 0 |
Այլ գործունեությունից ստացվող եկամուտներ | 10 | 6 | |
Սա հարկի նվազեցման հիմնական ներգրված գործիք է, որը ուղղակիորեն նախատեսված է ՀՀ հարկային օրենսգրքով։ Չորս տեսակի գործունեության դեպքում հաշվարկված հարկը նվազեցվում է փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերի տոկոսով։
Գործնական օրինակ — առևտուր
Եռամսյակային շրջանառություն՝ 20 000 000 դրամ։ Դրույքաչափ՝ 10%։ Հարկը մինչև նվազեցումները՝ 2 000 000 դրամ։
Ծախսեր (ապրանքի ձեռքբերում + վարձակալություն + աշխատավարձ, փաստաթղթավորված)՝ 16 000 000 դրամ։
Նվազեցում՝ 16 000 000 × 9.5% = 1 520 000 դրամ։
Նվազեցումից հետո հարկ՝ 2 000 000 − 1 520 000 = 480 000 դրամ։
Նվազագույնի ստուգում (բազայի 1%)՝ 20 000 000 × 1% = 200 000 դրամ։ Վճարում ենք 480 000 դրամ։
Ինչ է ներառվում ծախսերի մեջ
Հարկից (հաշվարկից) նվազեցման ենթակա են փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերը, որոնք անմիջականորեն կապված են գործունեության հետ․
- Գնված ապրանքների ինքնարժեքը (առևտրի դեպքում)։
- Արտադրության ծախսերը՝ նյութեր, հումք, բաղադրիչներ։
- Աշխատավարձի ծախսերը (աշխատավարձ, գործատուի սոցիալական վճարներ)։
- Արտադրական և առևտրային տարածքների վարձակալությունը։
- Գործունեության հետ կապված երրորդ կողմի կազմակերպությունների ծառայությունները։
- Վարչական ծախսերը։
- Կոմերցիոն (իրացման) ծախսերը։
Կոմերցիոն (իրացման) ծախսերը։
- Հիմնական միջոցների (ՀՄ) և ոչ նյութական ակտիվների (ՈՆԱ) ձեռքբերում, կառուցում կամ ստեղծում։
- ՀՄ-ի և ՈՆԱ-ի կապիտալ և ընթացիկ ծախսեր։
- ՀՄ-ի և ՈՆԱ-ի ամորտիզացիոն հատկացումները։
- ՀՄ-ի և ՈՆԱ-ի լուծարման (լիկվիդացման) ծախսերը։
- Անվճար ստացված ակտիվները, աշխատանքները և ծառայությունները։
- Գործուղման ծախսերը։
- Ներկայացուցչական ծախսերը։
Օգտագործված չեղած նվազեցման փոխանցումը հաջորդ եռամսյակներ
Եթե ընթացիկ եռամսյակում ծախսերը գերազանցել են այն գումարը, որը հնարավոր էր հաշվանցել (օրինակ՝ հասույթը փոքր է եղել), ապա մնացած մասը տեղափոխվում է հաջորդ հաշվետու ժամանակաշրջաններ՝ նույն տեսակի գործունեության շրջանակներում։
ՅՈԹ ՕՐԻՆԱԿԱՆ ՕՊՏԻՄԱԼԱՑՄԱՆ ԳՈՐԾԻՔՆԵՐ
Գործիք 1․ Գործունեության դասակարգում որպես արտադրություն
Արտադրությունը հարկվում է 7% դրույքաչափով՝ 10% առևտրի փոխարեն, ինչը նշանակում է 3 տոկոսային կետ խնայողություն յուրաքանչյուր դրամի հասույթի վրա։ Եթե ընկերությունը ոչ միայն վերավաճառում է, այլ նաև մշակում, փաթեթավորում կամ փոփոխում ապրանքը՝ դա համարվում է արտադրություն։
- Փաստաթղթերով ամրագրեք արտադրական բնույթը՝ տեխնոլոգիական քարտեր, ինքնարժեքի հաշվարկներ, վերամշակման ակտեր։
- Ապահովեք արտադրական սարքավորումների և անձնակազմի առկայությունը հաշվեկշռում։
- Խառը գործունեության դեպքում (և առևտուր, և արտադրություն) վարեք առանձին հաշվառում ըստ տեսակների, որպեսզի 7%-ը կիրառվի միայն արտադրական հասույթի վրա։
Գործիք 2․ 1% արտոնյալ դրույք բարձր տեխնոլոգիաների համար
ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված բարձր տեխնոլոգիաների ցանկում ընդգրկված գործունեության տեսակների համար հարկային դրույքաչափը կազմում է 1%՝ 10%-ի փոխարեն։ Արտոնությունը գործում է մինչև 31.12.2031 թվականը։
- Ստուգեք՝ արդյոք ձեր գործունեությունը ներառված է ՀՀ կառավարության գործող ցանկում։
- Գործունեության ընդլայնման դեպքում պլանավորեք՝ հաշվի առնելով այդ ցանկը։
- Խառը գործունեության դեպքում հնարավորինս վերագրեք հասույթը բարձր տեխնոլոգիական տեսակներին՝ միայն իրական հիմնավորման առկայության դեպքում։
Գործիք 3․ Փաստաթղթավորված ծախսերի առավելագույն օգտագործում
Յուրաքանչյուր ճիշտ ձևակերպված ծախսային փաստաթուղթ ուղղակիորեն նվազեցնում է հարկը։ Առևտրի դեպքում՝ յուրաքանչյուր 100 000 AMD ծախս նվազեցնում է հարկը 9 500 AMD-ով։ Սա ոչ թե «բազայից հանում» է, այլ հենց հարկից հանում։
- Պահանջեք առաջնային փաստաթղթեր բոլոր գործընկերներից՝ հաշիվ-ապրանքագրեր, ակտեր, հաշիվներ։
- Աշխատավարձի և սոցիալական վճարների ծախսերը ներառվում են նվազեցման մեջ՝ ճիշտ ձևակերպեք աշխատանքային պայմանագրերը։
- Գրասենյակի, պահեստի, առևտրային կետի վարձակալությունը ներառեք ծախսերում՝ պայմանագրի առկայության դեպքում։
- Երրորդ կողմի ծառայությունները ներառեք միայն կատարված աշխատանքների ակտերի առկայության դեպքում։
Գործիք 4․ Առանձին հաշվառում խառը գործունեության դեպքում
Մի քանի տեսակի գործունեության առկայության դեպքում օրենքը պահանջում է ծախսերի առանձին հաշվառում։ Առանց դրա վարչական և կոմերցիոն ծախսերը բաշխվում են հասույթի համամասնությամբ, ինչը պակաս շահավետ է, քան ուղղակի վերագրումը։
- Կարգավորեք հաշվապահական ծրագրում վերլուծական հաշվառում ըստ գործունեության տեսակների։
- Ուղղակի ծախսերը վերագրեք անմիջապես համապատասխան գործունեությանը։
- Ընդհանուր ծախսերը (գրասենյակի վարձ, վարչական աշխատավարձ) բաշխեք միայն համամասնության մեթոդով, եթե ուղղակի վերագրումը հնարավոր չէ։
Գործիք 5․ 115 մլն դրամ շեմի կառավարում
Շեմը աննկատ գերազանցելը տարվա կեսին ամենաթանկ սխալներից մեկն է։ Գերազանցման պահից սկսած՝ սուբյեկտը պարտավոր է մինչև տարվա վերջ անցնել ընդհանուր ռեժիմի (ԱԱՀ + շահութահարկ)։
- Վարեք ամսական մոնիթորինգ աճող շրջանառության վրա։
- Մոտ 100 մլն դրամ հասնելու դեպքում կատարեք համեմատական հաշվարկ՝ ինչն է ավելի շահավետ՝ մնալ շրջանառության հարկի համակարգում մինչև տարվա վերջ, թե կամավոր անցնել ընդհանուր ռեժիմի հաջորդ տարվա սկզբից։
- Բիզնեսը արհեստականորեն մի բաժանեք․ փոխկապակցված անձինք հարկային մարմնի կողմից դիտարկվում են միասնական հիմքով։
Գործիք 6․ Հանրային սննդի արտոնություն՝ շրջանառության հարկի համակարգում աշխատելու հնարավորություն 115 մլն դրամից բարձր շրջանառության դեպքում
Սա բացառիկ արտոնություն է, որը չի տարածվում որևէ այլ գործունեության տեսակի վրա։ Հանրային սննդի ոլորտի սուբյեկտները իրավունք ունեն մնալ ՆՍՕ ռեժիմում նույնիսկ 115 մլն դրամ շեմը գերազանցելու դեպքում՝ օրենքով սահմանված պայմանների պահպանման պարագայում։
Երկու սցենար․- Սցենար Ա — կամավոր․ հանրային սննդի ոլորտում գործող կազմակերպությունը կամ ԱՁ-ն, որը ՉԻ համապատասխանում շրջ․ հարկի ընդհանուր չափանիշներին (այսինքն՝ գերազանցում է 115 մլն դրամ), այնուամենայնիվ իրավունք ունի դիմում ներկայացնել հանրային սննդի համար նախատեսված շրջ․ հարկ կիրառելու համար։ Սա կամավոր ընտրություն է՝ անկախ ՀՀ հարկային օրենսգրքի 55-րդ գլխի սահմանափակումներից։
- Սցենար Բ — ընթացիկ տարվա գերազանցում․ հանրային սննդի ոլորտում գործող շրջ․ հարկ վճարողը, որի շրջանառությունը ընթացիկ տարում գերազանցել է 115 մլն դրամը (կամ առաջացել են այլ հիմքեր՝ համաձայն 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 5–7 կետերի), իրավունք ունի գերազանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում դիմում ներկայացնել և շարունակել աշխատել շրջ․ հարկի ռեժիմով մինչև տարվա վերջ։
Գործիք 7․ Հայտերի ժամանակին ներկայացում
Հայտերի ժամկետները վճռորոշ են․ դրանց խախտումը զրկում է ռեժիմից օգտվելու իրավունքից։
- Շրջ․ հարկ վճարվող համարվելու դիմումը տարվա սկզբից՝ մինչև տվյալ տարվա փետրվարի 20-ը։
- Տարվա ընթացքում գրանցման դեպքում՝ գրանցման օրվանից 20 օրվա ընթացքում։
- Շեմի գերազանցման դեպքում՝ տեղեկացում գերազանցման պահից 20 օրվա ընթացքում։
- Կամավոր դուրս գալու դեպքում՝ դիմումում նշված ամսաթվից, բայց ոչ շուտ, քան դիմումից 20-րդ օրը։
Շրջանառության հարկը՝ հարկային պլանավորման տեսանկյունից ամենականխատեսելի ռեժիմներից մեկն է։ Օպտիմալացման հիմնական գործիքները ուղղակիորեն ամրագրված են ՀՀ հարկային օրենսգրքում՝ գործունեության ճիշտ դասակարգում, ծախսային փաստաթղթերի համակարգված աշխատանք և առանձին հաշվառում։ Որևէ սխեմա չկա՝ միայն օրենքի խիստ պահպանում։
Հիմնական սկզբունքը․ յուրաքանչյուր ճիշտ ձևակերպված ծախսային փաստաթուղթ՝ դա ուղղակի հարկի նվազեցում է։ Առևտրի դեպքում՝ 100 000 դրամ ծախս = 9 500 դրամ հարկի նվազեցում։