Սննդամթերքի նշման պահանջները Հայաստանում 2026-ին․ ինչ նշել փաթեթավորման վրա

Թարմացված է 11.11.2026-ի դրությամբ։ Այս հոդվածը վերաբերում է փաթեթավորված սննդամթերքի նշման կարգին։ Ալկոհոլային ըմպելիքների, դեղերի և կոսմետիկայի նշումը կարգավորվում է այլ ակտերով և այստեղ չի ընդգրկվում։

Կարճ պատասխան

Փաթեթավորման վրա պետք է լինի անվանում, բաղադրիչների ցանկ, զուտ կշիռ կամ ծավալ, տարեթվեր, պահպանման պայմաններ, արտադրողի կամ ներմուծողի տվյալներ, ծագման երկիր և սննդային արժեք՝ բոլոր նշումները հայերենով։ Պարտադիր տեղեկությունները պետք է հայերեն լինեն, տառաչափը՝ որպես նվազագույն, 3 մմ։ Պայմանները սահմանված են երկու փաստաթղթով՝ Հայաստանի «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենքով և ԵԱՏՄ ՏՌ ՏՍ 022/2011 տեխնիկական կանոնակարգով։ Երկուսն էլ պարտադիր են։

Որ փաստաթղթերն են գործում

• «Սննդամթերքի անվտանգության մասին» օրենք՝ 21.06.2014 (ՀՕ-135-Ն): Հոդված 9-ը կարգավորում է նշումը և ներմուծումը։ Տեքստը՝ պաշտոնական տարբերակով ARLIS-ում։ Հոդված 9-ը գործում է 15.07.2026-ի խմբագրմամբ։
• Տեխնիկական կանոնակարգ ՏՌ ՏՍ 022/2011՝ «Սննդամթերք. անվտանգության մասին տեղեկատվության նշում» (Մաքսային միության հանձնաժողովի որոշում № 881, 09.12.2011): Հայաստանում հակականոնակարգի ուժի մեջ մտնելու իրավական ակտ՝ կառավարության որոշում № 1009-Ն, 01.08.2019 (դր. 1 կետ 9 ենթակետ): Կանոնակարգի տեքստը՝ eec.eaeunion.org։
• Առանձին ապրանքատեսակների (կաթնամթերք, մսամթերք, հյութեր, մասնագիտացված սնունդ) համար առկա են հավելյալ կանոնակարգեր (կարգի հոդված 1, կետ 4):

Կանոնակարգի կատարումը վերահսկում է Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը (օրենքի հոդված 2):

Ինչ նշել՝ Հայաստանի օրենքի պահանջներ

Նշման վրա նշվում են (օրենքի հոդ․ 9, մաս 3):

Տեղական մսի համար լրացուցիչ պահանջելի են կետեր 15–17՝ սպանդանոցի անուն, մորթման օր, կենդանու աճեցման երկիր։

Բաղադրությունն անհրաժեշտ չէ նշել թարմ չվերամշակված մրգերի, բանջարեղենի, մեկ տեսակի հումքից պատրաստված քացախի եւ մեկ բաղադրիչ ունեցող ապրանքների դեպքում, եթե անվանումն արդեն բնութագրում է բաղադրիչը (հոդ․ 9, մաս 3, կետ 2):

Ինչ նշել՝ ԵԱՏՄ կանոնակարգի պահանջներ

Կանոնակարգով (հոդ. 4.1 կետ 1) պահանջվում են 11 տվյալ՝ անվանում, բաղադրություն, քանակություն, արտադրության օր, վավերականության ժամկետ, պահպանման պայմաններ, արտադրող (ներմուծվողի դեպքում՝ ներմուծող), օգտագործման խորհուրդներ, սննդային արժեք, ԳՄՕ-ի վերաբերյալ տվյալներ եւ ապրանքի շուկայի միասնական նշանի պատկեր։ Օրենքի ու կանոնակարգի ցանկերը հիմնականում համընկնում են։ Գործնականում՝ պիտակի վրա պետք է ներառել երկու ցանկերի տվյալները, իսկ միասնական նշանը պահանջում է կանոնակարգը։

Լեզու

• Օրենք. նշումները պարտադիր են հայերենով (հոդ. 9, մաս 2)։
• Կանոնակարգ. մակագրությունները պետք է արվեն ռուսերեն եւ անդամ պետության պետական լեզվով, եթե դա պահանջում է տվյալ պետության օրենսդրությունը (հոդ. 4.1, կետ 2):

Երրորդ երկրներից ներմուծվող արտադրանքի արտադրողի տվյալները կարելի է նշել լատիներենով կամ արտադրողի երկրի պետական լեզվով, բայց երկրի անվանումը պետք է լինի ռուսերենով (կանոնակարգ, հոդ. 4.8, կետ 3)։ Միայն հայկական շուկայում իրացվող արտադրանքի համար պահանջվող ռուսերեն մակագրության վերաբերյալ պաշտոնական աղբյուրում հաստատում չենք գտել։ Պիտակի տպագրությունից առաջ հարցը հստակեցրեք Տեսչական մարմնում։

Օրաթվերի ու վավերականության ժամկետների նշում

Կանոնակարգի համաձայն (հոդ․ 4.6 եւ 4.7), ձևակերպումները կախված են պահպանման ժամկետից․

«Արտադրման օր» կարելի է փոխարինել «արտադրման ամսաթվով», «վավեր մինչեւ»՝ «վավերականության ժամկետ» կամ «սպառել մինչեւ» բառերով։ Շաքարի համար նշվում է «արտադրման տարեթիվ»։ Եթե վավերականության ժամկետի սահմանափակում չկա, ավելացվում է՝ «Պահպանման պայմանների պահպանման դեպքում վավերականության ժամկետը սահմանափակված չէ»:

Տառաչափ

• Հայաստանի օրենք. պահանջվող նվազագույնը 3 մմ (հոդ․ 9, մաս 2)։
• ԵԱՏՄ կանոնակարգ (ԵԱՏՄ ԵԽ № 75, ուժի մեջ՝ 28.04.2019, անցումային շրջանը ավարտվել է 28.04.2021-ին): պարտադիր նշումների համար՝ առնվազն 2 մմ (պրոսեական տառեր) անվան, քանակի, արտադրության օրվա, վավերականության ժամկետի համար, առնվազն 0.8 մմ՝ բաղադրության, պահպանման պայմանների եւ արտադրողի վերաբերյալ ու օգտագործման խորհուրդների համար։

Օրենքը հստակ չի սահմանում՝ որ չափանիշն է գերակայում։ Աշխատեք, որ պարտադիր մակագրությունների համար ամեն դեպքում առնվազն 3 մմ տառաչափ կիրառեք։

ԳՄՕ

Կանոնակարգով (հոդ. 4.11) ԳՄՕ պարունակող կամ դրանցից ստացված ապրանքներն անպայմանում են «գենետիկորեն ձևափոխված ապրանք», «գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմների հիմքով ստացված ապրանք» կամ «պարունակում է գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմների բաղադրիչներ» մակագրություններով։ Եթե արտադրության ընթացքում ԳՄՕ չի օգտագործվել, իսկ պարունակությունը 0.9% կամ պակաս է, դա համարվում է պատահական խառնուրդ, ու նման մակագրություն պահանջված չէ։ Հայաստանի օրենքը (հոդ. 9, մաս 3, կետ 14) առանձին կրկնում է՝ այդ տվյալները պարտադիր են։

Ինչպես նշել

• Պիտակը պետք է լինի հստակ, հեշտ ընթեռնելի, վավերական ու ընդգծված՝ ֆոնի նկատմամբ։ Այն պետք է պահպանվի ողջ վավերականության ժամկետում (կանոնակարգ, հոդ. 4.12)։
• Անվանումը, օրվա, ժամկետի և պահպանման պայմանները պետք է գրվում են փաթեթի վրա կամ պիտակի վրա, որ դժվար է հեռացնել։ Մնացածը կարող եք նշել ներդրմաջրով։
• Եթե փաթեթի մեծ կողմի մակերեսը չի գերազանցում 10 սմ²-ը, որոշ տվյալներ կարելի է տեղադրել պիտակի կամ ներդրմաջրի միջոցով։
• Մանրածախ փաթեթավորման՝ առանց գնորդի մասնակցության, պարտադիր է նշել ապրանքի անունը, արտադրության օրը, վավերականության ժամկետը և պահպանման պայմանները։
• Օրենքով արգելվում է՝ փոփոխել արդեն շրջանառության մեջ գտնվող ապրանքի պիտակի տվյալները, իրացնել վնասված փաթեթով կամ նիշումով ապրանք կամ վերահամալրել ժամկետանց ապրանքը (հոդ. 9, մաս 5, 6, 9):

Ներմուծում. ժամկետները եւ հայերեն պիտակ

Օրենքի հոդ. 9, մաս 10 և 11-ը արգելում է ներմուծել եւ իրացնել ապրանք, եթե․

• վավերականության ժամկետը լրացել է;
• վերջնաժամկետին մնացել է պակաս, քան 30 օր, իսկ եթե պահպանման ժամկետը 120 օրից պակաս է՝ պակաս, քան ¼ մասը (միայն ներմուծման համար);
• ժամկետը փաթեթի վրա բացակայում կամ անընթեռնելի է;
• ժամկետը նշված է երկակի, կամ նախնական ամսաթիվը ջնջված և նորը դրված է։

Հայերեն պիտակը չի կարելի կպցնել՝ ծածկելով սկզբնական վավերականության ամսաթիվը։ Ներմուծման ընթացակարգի մասին կարդացեք Ապրանքների ներմուծում հոդվածում։

Պիտակի վերջնական ստուգում տպագրությունից առաջ

1. Համեմատեք օրենքի և ՏՌ ՏՍ 022/2011-ի ցուցակներով պարտադիր բոլոր տվյալները։
2. Ստուգեք լեզուն՝ հայերենը պարտադիր է, ռուսերեն տեքստի հարցը հստակեցրեք Տեսչական մարմնում։
3. Չափեք տառերի բարձրությունը՝ պարտադիր մակագրությունների համար ընտրեք առնվազն 3 մմ։
4. Ստուգեք օրերի ձևակերպումները՝ բառերը կախված են ժամկետից։
5. Եթե արտադրանքն արտաքին է, հաստատեք մնացորդային վավերականության ժամկետը և որ հայերեն պիտակը չի ծածկում սկզբնական ամսաթիվը։
6. Կաթնամթերքի, մսամթերքի կամ մասնագիտացված ապրանքների դեպքում գտեք հատուկ կարգավորումը։
7. Պահեք պիտակի ձևանմուշը և բաղադրիչների հիմքում եղած փաստաթղթերը՝ դրանք պետք կգան ստուգման ժամանակ։

Չներկայացված մասեր

Ալկոհոլային խմիչքի, ապրանքների թվայնացված նշման եւ առանձին ապրանքային խմբերի նշման պահանջները սահմանվում են այլ ակտերով։ Տուգանքներն այստեղ չենք ներկայացնում, քանի որ չենք հաստատել գումարները պաշտոնական աղբյուրով։ 2026-ին ԵԱՏՄ հանձնաժողովը պատրաստում է ՏՌ ՏՍ 022/2011-ի փոփոխություններ, ընդունված փոփոխություններ չենք գտել, ուստի տպագրությունից առաջ ճշտեք կանոնակարգի ընթացիկ տարբերակը։