Կրկնակի քաղաքացիություն Հայաստանում 2026-ին. թույլատրված է, նախկին անձնագրից հրաժարվելը պարտադիր չէ

Կարճ պատասխան

Կրկնակի քաղաքացիությունը Հայաստանում թույլատրված է։ «Քաղաքացիության մասին» օրենքը քաղաքացիներից չի պահանջում հրաժարվել նախկին քաղաքացիությունից՝ ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու համար։ Այլ երկրի քաղաքացիություն ստանալը ինքնաբերաբար չի դադարեցնում ՀՀ քաղաքացիությունը (հ․ 1)։ 13.1 հոդվածն ուղղակիորեն սահմանում է կրկնակի քաղաքացիի կարգավիճակը ու դրան վերաբերող հիմնական կանոնները։

Բայց ՀՀ-ն կարգավորում է միայն իր քաղաքացիությունը։ Ձեր նախկին անձնագրի ճակատագիրը որոշում է այն երկիրը, որն այն տրամադրել է, ուստի նախապես պարզեք այդ երկրի օրենքը։

Ինչ է ասում օրենքը

Նորման ամրագրված է «Քաղաքացիության մասին» օրենքի երեք հոդվածներով։

Հոդված 1. ՀՀ քաղաքացիությունից հրաժարվելը կամ այլ երկրի քաղաքացիություն ստանալը ինքնին չեն դադարեցնում ՀՀ քաղաքացիությունը։

Հոդված 8. Պետությունը նպաստում է առանց քաղաքացիության անձանց կողմից ՀՀ քաղաքացիություն ստանալուն եւ չի խոչընդոտում այլ երկրի քաղաքացիություն ստանալուն։

Հոդված 13.1 «Կրկնակի քաղաքացիություն» ամրագրված են հիմնական կանոնները.

1. ՀՀ կրկնակի քաղաքացի է համարվում այն անձը, որն ունի, բացի հայկականից, մեկ կամ մի քանի այլ պետության քաղաքացիություն․
2. Հայաստանի համար կրկնակի քաղաքացին ճանաչվում է միայն որպես ՀՀ քաղաքացի։ Սա վերաբերում է նաեւ նրանց, ովքեր 1995թ․ հունվարի 1-ից հետո ստացել են այլ քաղաքացիություն կամ հրաժարվել ՀՀ քաղաքացիությունից՝ առանց օրենքով նախատեսված գործընթացի։
3. Նա ունի ՀՀ քաղաքացու բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, բացառությամբ այն դեպքերի, որոնք սահմանված են միջազգային պայմանագրերով կամ օրենքով։
4. Պետական պաշտոնների համար հատուկ կանոն. եթե Սահմանադրությամբ կամ օրենքով տվյալ պաշտոնի համար պահանջվում է միայն ՀՀ քաղաքացիություն, թեկնածուն պարտավոր է հայտարավել մյուս քաղաքացիությունների մասին, իսկ պաշտոն զբաղեցնող անձը պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել երկշաբաթյա ժամկետում՝ դրանց ստանալու պահից։
5. Այս պահանջները խախտելը ենթադրում է օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն։

Անհրաժե՞շտ է հրաժարվել նախկին անձնագրից

Քաղաքացիություն ստանալու ընդհանուր հիմքով կիրառելի են 13-րդ հոդվածի տարիքային, բնակության, լեզվի ու Սահմանադրության իմացության պահանջները, բայց նախկին քաղաքացիությունից հրաժարվել պետք չէ։ Այս փաստը հաստատում է նաև դիմումի կարգը. առցանց դիմումում թեկնածուն կարող է նշել երկրորդ քաղաքացիությունը և կցել օտարերկրյա անձնագիրը՝ հայերեն թարգմանությամբ (Կառավարության որոշում թիվ 97-Ն, կետ 30)։

Բայց առկա են երկու կարեւոր հանգամանք.

• Ձեր երկրի օրենքը։ ՀՀ օրենքը չի կարգավորում, թե այլ պետությունն ինչպես կարձագանքի ՀՀ անձնագիր ունենալուն։ Որոշ երկրներում քաղաքացիությունը կարող է դադարեցվել՝ այլ երկրի քաղաքացիություն ստանալու դեպքում, կամ պարտադիր լինել ծանուցում։ Այս ամենը պետք է ճշտեք այդ երկրի հյուպատոսությունում կամ իրավաբանի միջոցով։
• Հայկական փաստաթղթեր։ Երդմնակալությունից հետո Ձեր համար կազմում են ՀՀ ID քարտ ու անձնագիր։ Մանրամասն՝ «Քաղաքացու անձնագիր» հոդվածում։

Ինչպես է գործում իրականում

Դու՞րս է բերում կրկնակի քաղաքացիությունը զինվորական պարտականությունից

Երկրորդ քաղաքացիությունը չի ազատում բանակից։ «Զինվորական ծառայության եւ զինծառայողի կարգավիճակի մասին» օրենքի 21-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ կրկնակի քաղաքացիություն ստացած տղամարդը պարտադիր է ծառայում ՀՀ ԶՈւ–ում՝ անկախ այն բանից, թե արդյոք ծառայել է այլ երկրի բանակում։

Ազատում է նախատեսվում, եթե մինչեւ ՀՀ քաղաքացիություն ստանալը դուք առնվազն 12 ամիս ծառայել եք այլ երկրի բանակում կամ 18 ամիս անցել եք այլընտրանքային ծառայություն (հ․ 21, մաս 1, կետ 2)։ Տարբեր տարիքային խմբերի կարգի մանրամասները՝ «Զինվորական պարտականություն» հոդվածում։

Հարկաբցությունը եւ ռեզիդենտության հարցը

Երկրորդ քաղաքացիությունն ու հարկերը անմիջական կապ չունեն։ Հարկատուի կարգավիճակը որոշվում է հարկային օրենսդրությամբ և երկակի հարկումը բացառող պայմանագրերով։ Եթե ապրում եք Հայաստանում ու հարկ եք վճարում այլ երկրում, կարդացեք «Հարկային ռեզիդենտություն» եւ «Կրկնակի հարկում» հոդվածները։

Ինչ որեւէ քաղաքացու համար ամրագրված է օրենքում

Կրկնակի քաղաքացի ունեցողը օգտվում է նույն երաշխիքներից, ինչ ՀՀ մյուս քաղաքացիները («Քաղաքացիության մասին» օրենք)։

• Հավասարություն։ Բոլոր քաղաքացիները հավասար են օրենքի առաջ՝ անկախ քաղաքացիության ստացման հիմքից, ազգությունից, լեզվից, դավանանքից կամ այլ հատկանիշներից (հ․ 3)։
• Չի արտահանձնվում։ ՀՀ քաղաքացուն այլ երկրին արտահանձնում են միայն այն դեպքերում, որոնք սահմանված են ՀՀ միջազգային պայմանագրերով (հ․ 5)։
• Արտերկրում բնակվելը։ Հայաստանը չի դադարեցնում քաղաքացիությունը՝ արտերկրում ապրելու հիմքով (հ․ 6)։
• Ամուսնական կապ։ Ունեցած կամ փոխված քաղաքացիությունն ինքնըստինքյան չի ազդում ամուսնու քաղաքացիության կամ ընտանեկան կարգավիճակի վրա (հ․ 6)։
• Պետական պաշտպանություն։ ՀՀ քաղաքացիները արտերկրում օգտվում են պետության պաշտպանության եւ հովանավորության իրավունքից (հ․ 7)։

Այս նորմերը կարեւոր են նրանց համար, ովքեր բնակվում են տարբեր երկրներում. անգամ ամուսնանալով օտարեկրյա քաղաքացու հետ կամ բնակվելով դրսում՝ ՀՀ քաղաքացիությունը չի դադարում։

Կրկնակի քաղաքացիություն երեխաների համար

Օրենքով նախատեսված է, որ երեխան կարող է ունենալ կրկնակի քաղաքացիություն՝ ծննդյան պահից։ Եթե ծնողներից մեկը ՀՀ քաղաքացի է, իսկ մյուսը օտարերկրացի, երեխան կարող է ստանալ ՀՀ քաղաքացիություն՝ "անկախ այլ երկրի քաղաքացիության առկայությունից" (հ․ 11, մաս 3), ծնողների գրավոր համաձայնությամբ։ Նույնը վերաբերում է այն օտարերկրացի երեխաներին, ովքեր ՀՀ քաղաքացիություն են ստանում․ քաղաքացիությունը տրվում է անկախ նախկին քաղաքացիության, ըստ անձնագիր ստանալու համար ներկայացված դիմումի (հ․ 16, մաս 3)։ Մանրամասն՝ ստացման, տարիքի ու համաձայնությունների հարցերը՝ «Երեխաների քաղաքացիություն» հոդվածում։

Ինչպես չկորցնել քաղաքացիությունը

Կրկնակի քաղաքացիությունը չի անխափան պաշտպանում քաղաքացիության դադարեցումից։ ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածով՝ քաղաքացիությունը դադարեցվում է, եթե այն ձեռք է բերվել կեղծ փաստաթղթերով կամ կեղծ տվյալներով, եւ խախտման պահից անցել է ոչ ավելի, քան 10 տարի։ Բացառություն․ դադարեցնել չի թույլատրվում, եթե անձը կդառնա անքաղաքացիություն ունեցող։ Ուստի, անհրաժեշտ է ջանասիրաբար նշել բոլոր առկա քաղաքացիությունները։

Խափանել կամ զրկել քաղաքացուն քաղաքացիությունից (կամ փոխելու իրավունքից) օրենքը արգելում է (հ․ 1, մաս 3)։

ՀՀ քաղաքացիությունից դուրս գալու կարգը

Դուք вправе сменить гражданство и выйти из армянского. Հայտը ներկայանում է նույն ՄԿՍ համակարգով, պետական տուրքի չափը կազմում է 150 000 դրամ (պետական տուրքի մասին օրենք, հ․ 13)։ Եթե չունեք այլ երկրի քաղաքացիություն, պահանջվում է օտարերկրյա մարմնի տեղեկանք՝ նորը ստանալու հնարավորության մասին (հ․ 24, մաս 3)։ Դիմումի քննարկման ժամկետը՝ օրենքով՝ մինչեւ 6 ամիս (հ․ 29)։

Հրաժարվելու հայտը մերժվում է (հ․ 24, մաս 2), եթե՝

• ձեր նկատմամբ վարվում է քրեական հետապնդում կամ կա վերջնական դատավճիռ / դատարանի կատարողական որոշում,
• հրաժարվելը հակասում է պետության անվտանգության շահերին,
• ունեք չհատուցված հարկային կամ պարտադիր պետական վճարներ,
• ունեք զինվորական պարտավորություններ՝ օրինակ, 16 տարեկանում հաշվառված չեք կամ չեք անցել զորակոչ/պահեստի դասակարգում, կամ գործում է ռազմական դրություն ։

Տղամարդկանց համար այս վերջին կետը նշանակում է՝ քաղաքացիությունից հրաժարման համար նախ պետք է լուծել զորակոչի հարցը։ Սա հավելյալ պատճառ է՝ «Զինվորական պարտականություն» հոդվածը կարդալուց առաջ։

Հրաժարման հրամանագիրն ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկ ամիս ունեք՝ կա՛մ օրինականացնել բնակությունը ՀՀ-ում, կա՛մ դուրս գալ երկրից (հ․ 27, մաս 8․1)։

Ինչ անել՝ եթե նախապես ունեք երկու անձնագիր

1. Պարզեք առաջին քաղաքացիության երկրի օրենքը՝ պահանջվում է արդյո՞ք ծանուցում ՀՀ քաղաքացիության մասին։
2. Հայտում նշեք բոլոր քաղաքացիությունները, կցեք անձնագրերի հայերեն թարգմանությունները։
3. Երդմնակալությունից հետո ստացեք ՀՀ ID քարտ ու անձնագիր։
4. Տղամարդիկ պարտադիր զորակոչի տարիքում նախապես ճշտեք կարգավիճակն ըստ զինկոմիսարիատում։
5. Եթե նախատեսում եք պետական պաշտոնակատարություն, պարտադիր սահմանված կարգով տեղեկացրեք մյուս քաղաքացիության մասին։