Հայաստանում երեխաների քաղաքացիություն 2026-ին․ ծնվել է Հայաստանում, բայց ծնողները օտարերկրացիներ են

Կարճ պատասխան

Հայաստանում ծնվելը միայնակ հիմք չէ օտարերկրացիների երեխայի համար քաղաքացիություն ստանալու։ Քաղաքացիությունը ըստ ծննդյան որոշում է ՀՀ օրենքի 11 և 12-րդ հոդվածները՝ ըստ ծնողների քաղաքացիության կամ հատուկ դեպքերի։ Երեխան ՀՀ քաղաքացի կդառնա, եթե իրականացվում է ստորև ներկայացված աղյուսակի որևէ պայման։ Հայաստանում ծնված օտարերկրացի ծնողների երեխաների դեպքում հաճախ լրջագույն հարցն այն է, թե արդյոք երեխան քաղաքացիություն չի ունենա։

Կանոնները սահմանված են ՀՀ «Քաղաքացիության մասին» օրենքի 11, 12, 12.1, 16–20 հոդվածներով։

Երբ է երեխան ստանում քաղաքացիություն

Հայկական նավի կամ օդանավի վրա ծնվածը հավասարեցվում է Հայաստանում ծնվելուն (12-րդ հոդված, մաս 3)։

Հայաստանում ծնված օտարերկրացիների երեխան

Սա առավել հաճախ հանդիպող դեպքն է։ Կանոնը՝

• եթե երկուսն էլ օտարերկրացիներ են եւ նրանց երկրները կարող են փոխանցել քաղաքացիություն, ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածը չի կիրառվում․ երեխան ստանում է ծնողների քաղաքացիությունը, սակայն Հայաստանի Հանրապետությունում ըստ ծննդյան քաղաքացիություն չի համարվում;
• եթե ծնողների երկրի օրենքով երեխան չի ստանում քաղաքացիություն, Հայաստանի քաղաքացիություն է տրվում ըստ ՀՀ օրենքի 12-րդ հոդվածի մաս 1 կետ 3–6:

Արդյոք ձեր դեպքն այդպիսին է, պարզեք ծնողների երկրի օրենքից։ ՀՀ օրենքը սա չի սահմանում։ Եթե պատասխանը պարզ չէ, դիմեք ձեր երկրի դեսպանությանը։ Քաղաքացիության հարցը չլուծված ու դեռ չփաստված պայմաններում՝ ճանաչեք նաեւ բնակության օրինական կարգավիճակը՝ տես «Կացության քարտ երեխաների համար» հոդվածը։

Ծնողը ստանում է ՀՀ քաղաքացիություն

Սա երկրորդ ամենահաճախ հանդիպող տարբերակն է։ ՀՀ «Քաղաքացիության մասին» օրենքի 16-րդ հոդվածում նշված է.

1. Եթե երկու ծնողն էլ ստանում են քաղաքացիություն, երեխան նույնպես ստանում է քաղաքացիություն։
2. Եթե միայն մեկ ծնող է դառնում քաղաքացի, իսկ մյուսը օտարերկրացի կամ քաղաքացիություն չունի, երեխայի քաղաքացիությունը տրամադրվում է, եթե.
   • կա երկու ծնողների գրավոր համաձայնություն;
   • երեխան բնակվում է Հայաստանում, եւ մեկ ծնող էլ փաստում է համաձայնությունը;
   • առանց ՀՀ քաղաքացիության երեխան կմնա քաղաքացիություն չունեցող անձ։
3. 14-ից 18 տարեկան երեխան է տալիս իր սեփական գրավոր համաձայնությունը (16-ի մաս 4)։
4. Օտարերկրացի ծնողների երեխա՝ ով ստացել է ՀՀ քաղաքացիություն, ստանում է այն անկախ այլ քաղաքացիություն ունենալուց: Սա ձևակերպվում է ՀՀ անձնագիր ստանալու դիմումի միջոցով (16-ի մաս 3)։

Այս դեպքի համար հիմքն օրենսդրորեն ձևակերպվում է անձնագիր ստանալու դիմումով։ Ծնողի կողմից դիմումի կարգը ծանոթացեք «Բնակության հիմքով» հոդվածում։

Մեկ ծնող ՀՀ քաղաքացի է

Եթե ծննդյան պահին մեկ ծնող ՀՀ քաղաքացի է, երկրորդը օտարերկրացի, երեխան իրավունք ունի ստանալու ՀՀ քաղաքացիություն (11-րդ հոդված, մաս 3): Անհրաժեշտ է ծնողների գրավոր համաձայնությունը։ Եթե համաձայնություն չկա, քաղաքացիությունը տրվում է.

• եթե ծնվել է Հայաստանում, կամ
• եթե առանց ՀՀ քաղաքացիության քաղաքացին էր դառնալու քաղաքացիություն չունեցող անձ, կամ
• եթե բնակվում է Հայաստանում եւ մեկ ծնող համաձայնություն է տվել։

Այլ երկրի քաղաքացիություն լինելը չի խանգարում երեխան ստանա ՀՀ քաղաքացիություն։ Այս մասին օրենքը բացահայտ նշում է։ Երկքաղաքացիության կարգի մանրամասները՝ «Երկքաղաքացիություն» հոդվածում։

Երեխա հայկական ազգությամբ

Հայկական ազգությամբ երեխաների, որոնք ծնողի կողմից ՀՀ քաղաքացի չեն, համար գործում է պարզեցված կարգ (12.1 հոդված)։ Երեխան իրավունք ունի ստանալու քաղաքացիություն այն պահից, երբ բնակություն է հաստատում ՀՀ-ում ու հաշվառում է հասցեում բնակչության ռեգիստրում։ Քաղաքացիությունը ստանում է ՀՀ անձնագիր ստանալու դիմումի միջոցով, որին հավելվում է ծնողների գրավոր համաձայնությունը։

Ովութենացում և խնամակալություն

ՀՀ քաղաքացիների կողմից որդեգրված երեխան ՀՀ քաղաքացիություն է ստանում (18-րդ հոդված)։ Եթե մեկ որդեգրող օտարերկրացի է, իսկ երկրորդն ՀՀ քաղաքացի, պահանջվում է որդեգրողների համաձայնությունը կամ երեխայի ՀՀ-ում բնակվելը եւ ՀՀ քաղաքացի որդեգրողի համաձայնությունը, կամ քաղաքացիություն չունեցող մնալու վտանգը։

Արդեն ՀՀ քաղաքացի երեխային, որին որդեգրում է օտարերկրացի, քաղաքացիությունը մնում է։ Կրկին փոխվելը հնարավոր է միայն որդեգրողների դիմումով, եթե երեխան ունի կամ ստանալու է այլ քաղաքացիություն (19-րդ հոդված): ՀՀ քաղաքացի խնամակալության սահմանված երեխան պահպանում է քաղաքացիությունը, անգամ եթե ծնողները դադարեցնում են ՀՀ քաղաքացիությունը (21-րդ հոդված):

Երեխայի համար փաստաթղթեր

6–16 տարեկան երեխաներին տրվում է ՀՀ անձնագիր 5 տարով, ID-քարտը պարտադիր չէ (ըստ ՀՀ ՆԳՆ ՄԿՍ տվյալների: 16 տարեկանից մինչև օրենքը կարող է չպահանջել քաղաքացիության վկայագիր, եթե առկա են ծննդյան վկայականը եւ ծնողների քաղաքացիությունը հաստատող փաստաթղթեր (4-րդ հոդված): Անձնագրի ձեւակերպման կարգը՝ «Քաղաքացու անձնագիր» հոդվածում։

Եթե ծնողի համաձայնությունը անհնար է նոտարի մոտ ստորագրելու համար, ապա այն պետք է հաստատվի օրենքով սահմանված կարգով (29-րդ հոդված):

Եթե ծնողը կորցնում է քաղաքացիությունը

Ծնողներին ՀՀ քաղաքացիությունից զրկվելու դեպքում երեխան զրկվում է քաղաքացիությունից միայն եթե ունի կամ ստանալու է այլ քաղաքացիություն (17-րդ հոդված): Եթե քաղաքացիությունից զրկվել է մեկ ծնող, ապա անհրաժեշտ է ծնողների համաձայնությունը կամ, եթե երեխան ապրում է արտերկրում, ՀՀ քաղաքացի ծնողի համաձայնությունը։ Երեխայի քաղաքացիությունից դուրս գալը ձևակերպվում է ծնողի դիմումով, 14–18 տարեկան երեխան ինքն է տալիս գրավոր համաձայնություն։

Եթե երեխան մեծացել է և դիմում է ինքնուրույն

Եթե երեխան չի ստացել քաղաքացիություն վերը նշված կարգով, 18 տարեկանից հետո կարող է դիմել ըստ ընդհանուր կարգի (13-րդ հոդված): Երեխաների համար գործում են ինքնուրույն պայմաններ, դրանք ներկայացվում են ՄԿՍ պորտալում:

• դիմողը ունի ՀՀ քաղաքացի ծնող կամ երեխա, եւ այս դեպքում բնակության ժամկետ պահանջված չէ;
• դիմողի ծնողները (կամ մեկը) նախկինում եղել են ՀՀ քաղաքացիներ, եւ դիմողը վերջին 1 տարին օրինական բնակվել է Հայաստանում։

Մանրամասն՝ «Հիմքեր» հոդվածում։

Ինչ պետք է անեն ծնողները մտքում

1. Պարզեք յուրաքանչյուր ծնողի երկրի օրենքով երեխայի քաղաքացիության ստացման կարգը։
2. Թարմացրեք, երկրորդում է արդյոք երեխան օրենքի 11, 12 կամ 16-րդ հոդվածին։
3. Անհրաժեշտության դեպքում նախապատրաստեք ծնողների գրավոր համաձայնությունները։ Եթե ծնողը արտերկրում է, համաձայնությունը թող հաստատվի նոտարով։
4. 14–18 տարեկան երեխայի համար ստացեք նաեւ նրա գրելաձև համաձայնությունը։
5. Դիմեք ՀՀ անձնագիր ստանալու համար՝ սա քաղաքացիության ամրագրման հիմնական ձեւն է։