ԱՁ հարկման համակարգերը Հայաստանում 2026-ին. միկրոձեռնարկատիրություն, շրջանառության հարկ, ընդհանուր համակարգ

Երեք համակարգ ԱՁ-ի համար

Համակարգը որոշում է, ինչ հարկեր և հաշվետվություններ կունենաք։ ՀՀ հարկային օրենսգիրքը ԱՁ-ի համար նախատեսում է.

1. Միկրոձեռնարկատիրություն. պետական հարկերի մեծ մասից ազատում՝ մինչև 24 մլն դրամ շրջանառության դեպքում։
2. Շրջանառության հարկ. շրջանառության նկատմամբ պարզ հարկ՝ մինչև 115 մլն դրամ շրջանառության դեպքում։
3. Ընդհանուր համակարգ. 20% ԱԱՀ և եկամտահարկ։ Սա լռելյայն համակարգն է, եթե հայտարարություն չեք ներկայացրել։

Շեմերը վերցված են ՊԵԿ-ի ծառայությունների էջերից պետական պորտալում. միկրոձեռնարկատեր, շրջանառության հարկ, ԱԱՀ։

Շրջանառության հարկ. դրույքաչափեր 2025 թվականի հունվարի 1-ից

Դրույքաչափերը սահմանված են հարկային օրենսգրքի 258-րդ հոդվածով՝ ՀՕ-285-Ն օրենքի խմբագրությամբ (ընդունված 12.06.2024, ուժի մեջ՝ 01.01.2025-ից)։ Նախկինում դրույքաչափերն ավելի ցածր էին. առևտուր 5%, արտադրություն 3,5%, այլ գործունեություն 5% (2016 թվականի խմբագրություն)։

Ինչպես է գործում նվազեցումը. դրույքով հաշվարկված հարկը նվազեցվում է փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերի սահմանված տոկոսով, բայց արդյունքը չի կարող «նվազագույն չափից» ցածր լինել։ Նվազեցվում են միայն արտադրության, աշխատանքների, ծառայությունների և իրացման հետ անմիջականորեն կապված, փաստաթղթերով հիմնավորված ծախսերը. արտադրական հիմնական միջոցների մաշվածքը չի ներառվում։ Չօգտագործված նվազեցումը փոխանցվում է հաջորդ ժամանակաշրջաններ (258-րդ հոդված, 6-7-րդ մասեր)։

Օրինակ ծառայությունների համար։ Շրջանառություն 10 մլն դրամ, ծախսեր 6 մլն։ Հարկը 10% դրույքով՝ 1 000 000։ Նվազեցում 6 մլն-ի 6%-ը՝ 360 000։ Վճարման ենթակա հարկը՝ 640 000, ինչը 4,5%-ից (450 000) բարձր է։

Բացի այդ, շրջանառության հարկի ԱՁ-ն վճարում է ամսական 5 000 դրամ շահութահարկ, որը նրա համար այդ հարկի վերջնական պարտավորությունն է (125-րդ հոդվածի 3-րդ մաս)։

1% դրույքը բարձր տեխնոլոգիաների համար

Կառավարության ցանկի գործունեության տեսակների (բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտ) համար դրույքը 1% է։ ARLIS-ի ծանոթագրությամբ 04.12.2024 ՀՕ-500-Ն օրենքի փոփոխությունը գործում է 01.01.2025-ից մինչև 31.12.2031-ը։ IT հավաստագրի և հարակից արտոնությունների մասին կա առանձին հոդված։ Կառավարության գործունեության ցանկը ստուգեք հիմնական աղբյուրում. համակարգն ընտրելուց առաջ ստուգեք ձեր գործունեության կոդը։

Միկրոձեռնարկատիրություն

• Շեմ. նախորդ տարվա շրջանառությունը բոլոր գործունեության տեսակներով՝ մինչև 24 մլն դրամ։
• Հայտարարություն. ձև 257՝ գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում, այնուհետև ամեն տարի մինչև փետրվարի 20-ը։ Առանց դրա արտոնությունները չեն գործում։
• Ազատում. պետական հարկերից, բացի ներմուծվող ապրանքների հարկերից, ֆիզիկական անձանց վճարվող եկամտի եկամտահարկից և ակցիզային, բնապահպանական ու ճանապարհային հարկերից։
• Հիմք. ՊԵԿ նախագահի 27.08.2019 թվականի 558-Ն հրաման և հարկային օրենսգիրք։

Բացառություններ։ 267-րդ հոդվածի 5-րդ մասը ՀՕ-285-Ն խմբագրությամբ (ուժի մեջ՝ 01.01.2025-ից) միկրոձեռնարկատիրությունից, ի թիվս այլոց, բացառում է. առևտուր (առք ու վաճառք), խորհրդատվական, իրավաբանական, հաշվապահական, ինժեներական, գովազդային, դիզայներական, մարկետինգային, թարգմանչական, փորձագիտական, բժշկական, վարսավիրական և մարմնի խնամքի ծառայություններ, ավտոմեքենաների նորոգում, միջնորդական ծառայություններ (այդ թվում՝ անշարժ գույքի գործարքներում), ծրագրային ապահովման մշակում, տեղեկատվության մշակում, գիտահետազոտական աշխատանքներ, շինարարական և նախագծային աշխատանքներ, անշարժ գույքի գնահատում և չափագրում, սաունաներ ու բաղնիքներ, ինչպես նաև բանկեր, ապահովագրական ընկերություններ, նոտարներ և ֆինանսական ոլորտի այլ կազմակերպություններ։ Ճշգրիտ ցանկը ստուգեք հոդվածի տեքստում. եթե ձեր գործունեությունը ցանկում է, միկրոձեռնարկատիրությունը ձեզ հասանելի չէ։

Ընդհանուր համակարգ

Եթե հատուկ համակարգի հայտարարություն չկա կամ սահմանաչափերն անցել եք, կիրառվում է ընդհանուր համակարգը։ ԱԱՀ՝ 20%, արտահանման դեպքում՝ 0%։ ԱԱՀ վճարող հաշվառվելու հայտարարությունը՝ ձև 264։

Շրջանառության հարկից ընդհանուր համակարգ անցնելիս չնվազեցված մասը նվազեցվում է համախառն եկամտից հետևյալ բազմապատիկներով. առևտուր 10, արտադրություն 20, հանրային սնունդ 10, այլ գործունեություն 15 (264-րդ հոդվածի 4-րդ մաս)։

Ո՞ր ծախսերն են նվազեցնում շրջանառության հարկը

Հոդված 258-ի 6-րդ մասի համաձայն նվազեցվում են հաշվետու ժամանակաշրջանի այն ծախսերը, որոնք հիմնավորված են հոդված 55-ով սահմանված հաշվարկային փաստաթղթերով.

• ապրանքների արտադրության, աշխատանքների կատարման և ծառայությունների մատուցման հետ անմիջականորեն կապված ծախսերը,
• վերավաճառվող ապրանքների սկզբնական արժեքը,
• իրացման ծախսերը։ Հոդված 121-ի 7-րդ մասով դրանք ապրանքների փաթեթավորումը, սպասարկումը, բեռնումը, փոխադրումը, բեռնաթափումը, ուղեկցումը, գովազդը և մարքեթինգն են։

Չեն նվազեցվում ամորտիզացիան և հիմնական ու ոչ նյութական միջոցների ծախսերը, ինչպես նաև անհատույց ստացված ակտիվները, աշխատանքները և ծառայությունները։ Հանրային սննդի համար չի նվազեցվում նաև խոհարարական արտադրանք չհանդիսացող ակտիվների սկզբնական արժեքը։

Վարչական ծախսերը (կառավարման անձնակազմի աշխատավարձ, ներկայացուցչական ծախսեր, հաշվապահական և խորհրդատվական ծառայություններ, գրասենյակային ծառայություններ) այս ցանկում չեն նշվում։ Դրանց նվազեցմանը մի հույսեք՝ առանց հաշվապահի մոտ ստուգելու։

Օրինակ առևտրի համար։ Եռամսյակի շրջանառությունը՝ 20 մլն դրամ, ծախսերը (ապրանք և իրացման ծախսեր)՝ 16 մլն։ Հարկը 10% դրույքաչափով՝ 2 000 000։ Նվազեցում՝ 16 մլն-ի 9,5%՝ 1 520 000։ Վճարման ենթակա՝ 480 000, ինչը ավելի է բազայի 1% նվազագույնից (200 000)։

Առևտրի, արտադրության, հանրային սննդի և այլ գործունեության գծով ծախսերի առանձնացված հաշվառում է վարվում (հոդված 260, մաս 3)։

Հանրային սնունդ

• Դրույքաչափը 12% է, ծախսերի նվազեցումը՝ 9%, նվազագույնը՝ շրջանառության 3,5%։ Հանրային սննդի հարկ վճարողի եկամուտները այլ ակտիվների օտարումից և այլ գործունեությունից հարկվում են 20% դրույքաչափով (հոդված 258, մաս 1, կետեր 6 և 7)։
• Հանրային սնունդը խոհարարական արտադրանքի օտարումն ու դրա սպառման կազմակերպումն է, ներառյալ անմիջականորեն կապված ծառայությունները, օրինակ՝ սպասարկումը և մուտքի թույլտվությունը (հոդված 254, մաս 8)։
• Հանրային սնունդը կարող է կիրառել շրջանառության հարկը նույնիսկ եթե չի բավարարում գլխի ընդհանուր պայմաններին, ներկայացնելով առանձին հայտարարություն սովորական ժամկետներում՝ մինչև փետրվարի 20-ը կամ գրանցումից հետո 20 օրվա ընթացքում (հոդված 254, մաս 6)։
• Եթե տարվա շրջանառությունը գերազանցել է 115 մլն դրամը, հանրային սննդի հարկ վճարողը կարող է մինչև տարվա վերջ մնալ շրջանառության հարկի վրա՝ այդ օրվանից 20 օրվա ընթացքում հայտարարություն ներկայացնելով (հոդված 254, մաս 7)։ Այլ գործունեության դեպքում 115 մլն-ի գերազանցումը դադարեցնում է ռեժիմը գերազանցման պահից, և այդ մասին պետք է հայտնել 20 օրվա ընթացքում (հոդված 255)։
• Այդպիսի հարկ վճարողները հարկը հաշվարկում են միայն 12% և 20% դրույքաչափերով (հոդված 258, մաս 8)։
• Երևանից դուրս հանրային սննդի համար նոր նորմերը կիրառվում են 2026 թվականի հունվարի 1-ից (ՀՕ-285-Ն օրենքի հոդված 16, մաս 6)։

ՍՊԸ-ի և աշխատավարձի հարկերը

Շրջանառության հարկը հասանելի է նաև ՍՊԸ-ներին։ Ընդհանուր համակարգում ՍՊԸ-ն վճարում է շահութահարկ 18% (հոդված 125, մաս 1) և ԱԱՀ 20%։ Աշխատավարձի եկամտային հարկը 20% է (հոդված 150, մաս 1), շահաբաժինների հարկը՝ 5% (հոդված 150, մաս 8)։ Սոցիալական վճարները և առողջության ապահովագրությունը կարգավորվում են առանձին օրենքներով և այստեղ չեն բերվում։

Համեմատություն և ընտրություն

Ինչպես ընտրել.

• Գործունեությունը բացառությունների ցանկում չէ և շրջանառությունը մինչև 24 մլն է. դիտարկեք միկրոձեռնարկատիրությունը։
• Ծառայություններ՝ փոքր ծախսերով, շրջանառություն մինչև 115 մլն. շրջանառության հարկ, և հաշվեք նվազեցումը։
• Մեծ ծախսեր կամ ԱԱՀ վճարող հաճախորդներ, որոնց համար կարևոր է մուտքային ԱԱՀ-ն. համեմատեք ընդհանուր համակարգի հետ։
• Ցանկի IT գործունեություն. համեմատեք 1%-ը մյուս տարբերակների հետ։

Ժամկետ. համակարգն ընտրեք մինչև փետրվարի 20-ը։ Բաց թողնելու դեպքում մնում եք ընդհանուր համակարգում մինչև հաջորդ տարի։

Ինչը չի ներառվել

ԱՁ սոցիալական վճարների չափը, պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը (փուլային ներդրում 2026 թվականից) և ընդհանուր համակարգի եկամտահարկը կախված են եկամտից և փոփոխվում են։ Այս գումարները ձեր դեպքի համար ճշտեք հաշվապահի մոտ։