Շահարկարմատու հարկի կանխավճարային վճարումները Հայաստանում 2026-ին. ժամկետներ և հաշվարկ

Շահարկարմատու հարկի կանխավճարները վճարվում են տարեկան չորս անգամ՝ յուրաքանչյուր եռամսյակի վերջին ամսվա 20-ը ներառյալ: Յուրաքանչյուր վճարման չափը հավասար է հետևյալ երկու արժեքներից փոքրագույնին՝ նախորդ հարկային տարվա շահարկարմատու հարկի 20%-ը կամ նախորդ եռամսյակի շրջանառության 2%-ը: Տարվա ավարտից հետո կանխավճարները հաշվեգրվում են տարեկան հարկի վճարման հաշվին։

Այս հոդվածը վերաբերում է կանխավճարներին։ Ինքը՛ շահարկարմատու հարկի մասին կարդացեք Շահարկարմատու հարկ հոդվածում։

Ով է վճարում կանխավճարները

Կանխավճար վճարում են բնակիչ շահարկարմատու հարկ վճարողները՝ կազմակերպությունները, ինչպես նաև ոչ-բնակիչները, որոնք Հայաստանում աշխատում են մշտական ներկայացուցչության միջոցով (հոդ. 135 մաս 1): ԱՁ-ները ընդհանուր համակարգում նույնպես համարվում են բնակիչ շահարկարմատու հարկ վճարող, սակայն նրանց հաշվարկի առանձնահատկությունները Կոդեքսում առանձին չեն նկարագրված՝ մանրամասները ճշտեք հարկային ծառայությունում: Կանոնից կան շատ բացառություններ։

Սա նշանակում է, որ կանխավճար պարտավոր է վճարել շահարկարմատու հարկի այն վճարողը, որը նախորդ տարի արդեն եղել է ԱԱՀ վճարող և վերը նշված բացառությունների մեջ չէ։ Երբ ԱԱՀ հաշվառման պարտավորություն է առաջանում, տես ԱԱՀ հոդվածում։

Ժամկետներ

Յուրաքանչյուր եռամսյակի համար վճարումը պետք է կատարել ընթացիկ տարվա եռամսյակի վերջին ամսվա 20-ը ներառյալ (հոդ. 135 մաս 1): Եթե 20-ը ոչ աշխատանքային օր է, ժամկետը տեղափոխվում է հաջորդ աշխատաներատ օր (հոդ. 32 մաս 4 «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենք): 2026-ին հունիսի 20-ը շաբաթ է, սեպտեմբերի 20-ը կիրակի (սեպտեմբերի 21-ը տոն է), դեկտեմբերի 20-ը նույնպես կիրակի։ Արդյոք այս տեղափոխումը վերաբերվում է կանխավճարներին, ճշտեք ՊԵԿ-ում. ամենաբարենպաստը՝ վճարել մինչև 20-ը։

Վճարումը կատարվում է վճարահաշվարկային համակարգով՝ ՀՀ դրամով (հոդ. 18 մաս 3): Վճարումը համարվում է կատարված այն օրը, երբ գումարը մուտքագրվում է բյուջեի գանձապետական հաշիվ կամ միասնական հաշիվ (հոդ. 18 մաս 4):

Ինչպես հաշվարկել կանխավճարի չափը

Յուրաքանչյուր կանխավճարի չափը հավասար է հետևյալ երկու արժեքներից փոքրագույնին (հոդ. 135 մաս 1):

1. Նախորդ հարկային տարվա շահարկարմատու հարկի 20%-ը։
2. Նախորդ եռամսյակի շրջանառության 2%-ը՝ ապրանքների, աշխատանքների, ծառայությունների մատակարարումից։

Նախորդ տարվա շահարկարմատու հարկը

Նախորդ տարվա շահարկարմատու հարկի գումարի մեջ չեն մտնում (այդ գումարից հանում են) (հոդ. 135 մաս 2 կետ 1):

• հատուկ ռեժիմներով հաշվարկված շահարկարմատու հարկի գումարները,
• այն գումարները, որոնցից ազատված է հարկվճարողը՝ հոդ. 126-ով,
• հոդ. 127 մաս 3-ով հանվող գումարները,
• արտերկրում վճարված և հոդ. 20-ով հաշվանցված հարկը,
• նախորդ տարում ստուգմամբ հարկային մարմնի ավել հաշվարկած գումարները։

Մինչ շահարկարմատու հարկի նախորդ տարվա հաշվարկի ներկայացումը, կողմնորոշվում են վերջին ներկայացված հաշվարկով՝ 20% այդ տվյալից (հոդ. 135 մաս 3): Նախորդ տարվա հաշվարկը ներկայացվում է մինչև ապրիլի 20-ը (հոդ. 134 մաս 1): Եթե այն ներկայացվի ընթացիկ տարվա վերջին կանխավճարի ժամկետից առաջ, ապա այն դառնում է հիմք հաջորդ կանխավճարի համար (հոդ. 135 մաս 2.1):

Եռամսյակի շրջանառությունը

Շրջանառությունը որոշում են նախորդ եռամսյակի ամսների ԱԱՀ հարկման բազաներով։ Վերցվում է ԱԱՀ-ով հարկվող և ԱԱՀ-ից ազատված գործառնությունների բազաների գումարը՝ ԱԱՀ-ի և ակցիզի միասնական հաշվետվություններից։ Այդ հաշվարկներում չներկայացված շրջանառությունը նորման չի հաշվի առնում. վիճելի հարցերում դիմեք հարկային ծառայություն։ Կարևոր է, որ հաշվետվությունները ներկայացված լինեն մինչև կանխավճարի ժամկետը, այդ թվում՝ ճշգրտվածը. եթե հետագայում ներկայացվի, փոփոխությունները չեն հաշվարկվի կանխավճարում (հոդ. 135 մաս 2 կետ 2):

Օրինակ

Նախորդ տարվա շահարկարմատու հարկը կազմել է 12,000,000 դրամ։ Դրա 20%-ը՝ 2,400,000 դրամ։

Առաջին եռամսյակում փոքրագույնը շահարկարմատու հարկի 20%-ն է, երկրորդում՝ շրջանառության 2%-ը։ Այսպիսով, տարվա ընթացքում կանխավճարների գումարը կարող է տարբեր լինել։

Ինչպես են կանխավճարները հաշվարկվում տարեկան հարկի մեջ

Տարվա արդյունքով շահարկարմատու հարկը հաշվարկվում է 18% դրույքաչափով, և կանխավճարները (հոդ. 135) հանվում են հաշվարկված հարկից։ Բացասական տարբերությունը վճարվում է բյուջե մինչև հաջորդ տարվա ապրիլի 20-ը (հոդ. 130 մաս 1, հոդ. 136 մաս 1): Եթե կանխավճարների գումարը գերազանցում է հաշվարկված հարկին, տարբերությունը համարվում է փոխհատուցման ենթակա (հոդ. 131 մաս 1) և փոխանցվում է միասնական հաշիվ (հոդ. 138 մաս 1):

Օրինակ՝ տարվա արդյունքով ինչ կլինի

Պատկերացնենք, որ կանխավճարները կազմել են 2,400,000 դրամ՝ չորս անգամ, ընդհանուր՝ 9,600,000 դրամ։

Կանխավճարները թույլ են տալիս, որ հարկը տարվա ընթացքում մուտք գործի բյուջե։ Դրանք չեն վերացնում և չեն փոխարինում տարեկան հաշվարկը (հոդ. 130 մաս 1): Փոխհատուցման գումարն իրացվում է միասնական հաշվում, ըստ հոդ. 138 մաս 1 նշված ժամկետների։

Ինչպես է հաշվառվում վճարումը

Կոդեքսով սահմանված կանխավճարները հաշվառվում են որպես հարկային պարտավորություն ըստ վճարման օրվա (հոդ. 319 մաս 4)։ Հետեւաբար պարտադիր է ոչ միայն վճարել, այլեւ սահմանի օրը։ Վճարումը կատարվում է դրամով՝ վճարահաշվարկային համակարգով (հոդ. 18 մաս 3):

Հատուկ դեպքեր

• Գործունեության դադարեցում. Եթե հարկային մարմնին ներկայացվել է սահմանված ձևով դադարեցման հայտ, ապա դադարեցման ամբողջական եռամսյակների համար կանխավճար վճարելը պարտադիր չէ։ Սա տարածվում է ինչպես ժամկետով, այնպես էլ անժամկետ դադարեցման վրա (հոդ. 135 մաս 7):
• Վերակազմավորում. Տարբեր դեպքերում՝ բաժանման դեպքում նոր ընկերությունները կանխավճար չեն վճարում տվյալ տարվա եռամսյակների համար, առանձնացման դեպքում հին ընկերությունը շարունակում է վճարել, նորաստեղծը՝ ոչ։ Միացման դեպքում նորաստեղծը չի վճարում այդ տարվա եռամսյակների համար, միացնողը շարունակում է վճարել (հոդ. 135 մաս 8):
• Թաքնված ԱԱՀ. Եթե հարկային ստուգմամբ ճանաչվեցիք ԱԱՀ վճարող, իսկ դուք ձեզ այդպիսին չէիք համարում, առաջին կանխավճարը վճարվում է այն տարվա առաջին եռամսյակի համար, որն հաջորդում է ստուգումից ակտի հանձման տարուն, եթե հաջորդ տարում էլ համարվում եք ԱԱՀ վճարող (հոդ. 135 մաս 6):
• Անվճարունակություն և լուծարում. Ընկերությունը կարող է դադարեցնել վճարումները, այդ թվում՝ կանխավճարները, դատարանի վճռով սնանկության կամ լուծարման մասին որոշման օրից՝ մինչև բյուջեի հերթականությունը պարտատերերի շրջանում (հոդ. 137 մաս 2 և 4):

Ինչ է լինում ուշացման դեպքում

Ուշացած յուրաքանչյուր օրե համար հաշվարկվում է տուգանք՝ 0.075%։ Այն հաշվարկվում է չվճարված կանխավճարի ողջ գումարի վրա, առավելագույնը՝ 730 օր (հոդ. 401 մաս 1 և 2): Հետևաբար, սխալը չափազանց երկար չթողնեք՝ արագ ճշգրտեք։

Ինչ անել տարվա սկզբին

1. Դիտեք նախորդ տարվա շահարկարմատու հարկի վերջին հաշվարկը և հաշվեք դրա 20%-ը։
2. Օրացույցում նշեք չորս ժամկետ՝ մարտի, հունիսի, սեպտեմբերի, դեկտեմբերի 20-ը. եթե դա հանգստյան օր է, ցանկալի է վճարել նախօրեին։
3. Յուրաքանչյուր ժամկետից առաջ քննական ժամանակ վերլուծեք նախորդ եռամսյակի շրջանառությունը՝ ԱԱՀ հաշվետվություններից։
4. Փաստեք, որ բացառություններից դուրս չեք՝ նոր ընկերություն, ԱԱՀ վճարողի կարգավիճակի փոփոխություն, գործունեության դադարեցում։
5. Լրիվ հաշվետվողականության օրացույցը տես Հաշվետվողականության օրացույց հոդվածում։