Ինտերնետ-խանութ Հայաստանում 2026 թվականին՝ գրանցում, գնորդի իրավունքներ, դրամարկղ և գնորդի տվյալներ

Ինտերնետ-խանութ բացելու համար Հայաստանում պետք է գրանցել ԱՁ կամ առևտրային կազմակերպություն (հաճախ՝ ՍՊԸ), ընտրել հարկային ռեժիմ և կայքը ձևավորել «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» օրենքի պահանջներով: Գնորդն իրավասու է հրաժարվել հեռակա պայմանագրից 14 օրվա ընթացքում առանց պատճառաբանության: Վաճառողը վերադարձնում է գումարը 14 օրվա ընթացքում, անհրաժեշտության դեպքում կարող է հետաձգել վճարումը մինչև ապրանքի ստանալը: Որոշ ապրանքատեսակների համար անհրաժեշտ է լիցենզիա: Ստորև բերված նորմերը վերցված են Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքից և Հարկային օրենսգրքից:

Ինչպես սկսել

1. Գրանցեք ԱՁ կամ առևտրային կազմակերպություն, սովորաբար՝ ՍՊԸ: Իրավաբանական տեսակների համեմատությունը՝ ԱՁ թե ՍՊԸ հոդվածում:
2. Ընտրեք հարկային ռեժիմ՝ շրջանառության հարկ կամ ընդհանուր համակարգ: Միկրոձեռնարկատիրությունը փակ է ինտերնետ-խանութների համար՝ ապրանքների (գնում-վաճառք) առևտրով զբաղվող ԱՁ-ն կամ կազմակերպությունը չեն կարող լինել միկրոձեռնարկատեր (հոդված 267, մաս 5, կետ 1, Հարկային օրենսգիրք): Դրույքաչափերը՝ Հարկային ռեժիմներ և ԱԱՀ հոդվածներում:
3. Ստուգեք՝ արդյոք ապրանքի համար անհրաժեշտ է լիցենզիա՝ Լիցենզիաներ:
4. Պատրաստեք կայքը՝ վաճառողի տվյալներ, գներ, առաքման, վճարման և վերադարձի պայմաններ:
5. Կատարեք վճարումների համակարգման կարգավորումը՝ Քարտային վճարումներ:
6. Սահմանեք, թե ինչպես եք տրամադրելու հաշվարկային փաստաթղթեր՝ դրամարկղ կամ էլեկտրոնային դրամարկղ:

Շրջանառության հարկի դիմումը ներկայացվում է հարկային մարմին՝ նոր գրանցված կազմակերպությունը կամ ԱՁ-ն կարող է դա անել գրանցման օրվանից մինչև 20-րդ օրը (հոդված 254, մաս 1, կետ 2):

Կայքում պարտադիր տեղեկատվություն

Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին օրենքի 10.1 հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է՝ էլեկտրոնային առևտրի հարթակը, որտեղ կնքվում են պայմանագրեր, պարտադիր պետք է պարունակի ութ կետ.

• վաճառողի էլեկտրոնային և փոստային հասցեն ու հեռախոսահամարը՝
• ընդհանուր պայմանագրային պայմանները,
• ապրանքի գինը՝ ներառյալ բոլոր հարկերը, առաքման և այլ ծախսերը, վերջնական վճարման գումարը,
• թույլատրելի վճարման միջոցները՝ մինչ գնումը,
• էլեկտրոնային կարգի նույնականացում և ստորագրման կարգը,
• պատվերի պայմանների փոփոխության և սխալների ուղղման հնարավորություն մինչև ուղարկելը,
• գնորդի ապրանքը վերադարձնելու կամ փոխանակելու իրավունք,
• դատական կարգից դուրս բողոքարկման կարգը:

Այս տեղեկատվությունը պետք է հասանելի լինի մինչ պայմանագրի կնքումը (հոդված 10.1, մաս 2): 10.2 հոդվածը լրացուցիչ սահմանում է մանրամասն պայմանագրային տեղեկություններ՝ վաճառողի ֆիրմային անվանումը, գործունեության վայրը, ապրանքի հիմնական հատկանիշները, երաշխիքային ժամկետը, առաքման սահմանափակումները, վերադարձի արժեքը, եթե այն գնորդի հաշվին է: Եթե երաշխիքային ժամկետ սահմանված չէ, վաճառողը պարտավոր է տեղեկացնել, որ գնորդը կարող է ներկայացնել պահանջ որակի թերությունների վերաբերյալ ողջամիտ ժամկետում, բայց ոչ պակաս, քան երկու տարի ապրանքի հանձնման պահից (հոդված 10.2, մաս 1, կետ 7): Այս պահանջների կատարումը հաստատելու պարտականությունը վաճառողի վրա է (հոդված 10.2, մաս 3):

Պատվերի կոճակ

Եթե ձևակերպումն իրականացվում է կոճակի միջոցով, այն պետք է մակագրված լինի «պատվեր՝ վճարման պարտականությամբ» արտահայտությամբ կամ նման միանշանակ ձևակերպմամբ: Հակառակ դեպքում գնորդը պարտավոր չէ վճարել (հոդված 24.3, մաս 3): Պայմանագրի կնքումից հետո վաճառողը պետք է պատվերը հաստատի ամուր կրիչով (օրինակ՝ էլ․ փոստով), բայց ոչ ուշ՝ ապրանքի առաքումից (հոդված 24.3, մաս 6):

Վերադարձ և հրաժարում պայմանագրից

Հեռակա պայմանագրերի համար գործում են 24.1-24.9 հոդվածների կանոնները:

Հրաժարվելու իրավունքը ուժ չի ունենում, եթե ծառայությունը լիարժեք և պատշաճ կատարվել է սպառողի համաձայնությամբ և նա նախազգուշացվել է հրաժարվելու իրավունքի կորուստի վերաբերյալ, գնի փոփոխությունները կախված են ֆինանսական շուկայի տատանումներից, մեքենաների վարձույթ, սննդի ու հանգստի ծառայություններ՝ որոշակի օրվա համար, ինչպես նաև ապրանքատեսակների համար, որոնք վերադարձի ենթակա չեն՝ ըստ հոդված 23 մաս 2 (հոդված 24.9): Այդ թվում են անհատականի պատվերով կամ արագ փչացող ապրանքները:

Հոդված 23-ը վերաբերում է ցանկացած ոչ սննդամթերքի որակով ապրանքներին՝ վերադարձել կամ փոխանակել 14 օրվա ընթացքում, եթե վաճառողը չի հայտարարել ավելի երկար ժամկետ: Ապրանքը չպետք է օգտագործված լինի, պահպանված լինեն ապրանքային տեսքն ու պիտակները: Գնորդը վճարում է վերադարձի առաքման համար, եթե այլ պայման չի սահմանվել: Կանոնը չի գործում այն ապրանքների համար, որոնք սահմանված են հոդված 23 մաս 2-ով և կառավարության կողմից հաստատված ցանկով:

Վերադարձի օրինակ

Գնորդը ստացել է բաճկոնը մայիսի 5-ին: Պատվերի ընթացքում խանութը տեղեկացրել է հրաժարվելու իրավունքի և այն մասին, որ վերադարձի ծախսերը գնորդի վրա են: Մայիսի 12-ին գնորդը ներկայացնում է հրաժարման մասին գրավոր ծանուցում: Նա պարտավոր է ուղարկել բաճկոնը ետ ոչ ուշ, քան այդ օրվանից 14 օր հետո (հոդված 24.8 մաս 1), և ինքն է կրում առաքման վճարը (հոդված 24.8 մաս 2): Խանութը վերադարձնում է գումարը նույն վճարման միջոցով, ոչ ուշ, քան մայիսի 12-ից 14 օր հետո (հոդված 24.7 մաս 1), բայց կարող է հետաձգել մինչև բաճկոնի ստացումը կամ առաքման ապացույցի ստացումը, եթե ինքն առաջարկած չէ վերցնել այն (հոդված 24.7 մաս 3): Եթե խանութը նախապես չի տեղեկացրել, գնորդը կարող է հրաժարվել և ավելի ուշ՝ մինչև լրանում է 12 ամիս 14 օրվա լրանալուց (հոդված 24.5 մաս 1), իսկ վերադարձի ծախսերը խանութի վրա են (հոդված 24.8 մաս 2):

Դրամարկղ և հաշվարկային փաստաթղթեր

Յուրաքանչյուր ԱՁ և կազմակերպություն պարտավոր է կազմել հաշվարկային փաստաթուղթ (հոդված 56 մաս 1, Հարկային օրենսգիրք): Մանրածախ առևտրում և հանրությանն ուղղված ծառայությունների դեպքում, եթե վաճառողն օգտագործում է բիլինգային համակարգ կամ հսկիչ դրամարկղային մեքենա, հարկային հաշիվ տրամադրումը պարտադիր չէ, եթե գնորդը չի պահանջում (հոդված 56 մաս 2): Դրամարկղային մեքենա հարկադիր է կանխիկ, քարտային և այլ վճարային գործիքներով իրականացվող գործարքների դեպքում, այդ թվում՝ կանխավճար և մասնակի վճարում, թե՛ առևտրի օբյեկտներում, թե՛ դրսում և հանրությանը մատուցվող ծառայությունների դեպքում, բացառությամբ մաս 3-ում նշված դեպքերի (հոդված 380 մաս 1): 380-րդ և 380.1 հոդվածները փոփոխվում են 2027-ի հունվարի 1-ից (HO-309-N), ուստի գործարկումից առաջ ճշտեք արդի պահանջները Հարկային կոմիտեում: Կայքի կամ հավելվածի միջոցով պատվերների համար օրենքը թույլ է տալիս էլեկտրոնային դրամարկղի մեքենա՝ ծրագիր, որը ստեղծում է էլեկտրոնային կտրոն և ուղարկում հարկային մարմնին (հոդված 380.1): Այս մեքենայի և կայքի տեխնիկական պահանջները սահմանում է Կառավարությունը (հոդված 380.1 մաս 4): Քանոնների խախտման համար սահմանված է պատասխանատվություն (հոդված 380.1 մաս 5): Թե որ տարբերակը ընտրել և ինչպես միացնել՝ Դրամարկղ և կտրոններ հոդվածում:

ԱԱՀ և հարկեր

Շրջանառության հարկը կիրառելի է, եթե նախորդ տարվա շրջանառությունը չի գերազանցել 115 մլն դրամ (հոդված 254 մաս 2): Շրջանառության հարկը գործում է մինչև 115 մլն դրամի շեմի գերազանցումը տարվա ընթացքում, որից հետո ԱԱՀ-ն է կիրառվում այդ շեմից ավել բաժնի համար (հոդված 59 մաս 1 կետ 5): Էլեկտրոնային առևտրի դեպքում, եթե ապրանքի մատակարարման վայրը Հայաստան է, պարտականությունը ԱԱՀ հաշվարկելու և վճարելու՝ դրված է հարթակի օպերատորի վրա, եթե նա ԵԱՏՄ անդամ պետության ոչ ռեզիդենտ է՝ առանց մշտական ներկայացուցչության Հայաստանում (հոդված 59 մաս 7): Ձեր դեպքում արդյոք սա գործարկվում է, ճշտեք Հարկային կոմիտեում: HO-83-N օրենքը փոխում է կանոնները 2027-ի հունվարի 1-ից, այդ պատճառով ստուգեք գործող նորմերը:

Գնորդների տվյալները

Ինտերնետ-խանութն իր գործողության ընթացքում մշակում է անձնական տվյալներ՝ անուն, հասցե, հեռախոսահամար: «Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին» օրենքը սահմանում է՝

• համաձայնությունը համարվում է տրված, եթե տվյալը ստացվել է անձի հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա և օգտագործվում է այդ պայմանագրի նպատակներով (հոդված 9 մաս 4 կետ 2),
• անձը կարող է ստանալ տեղեկություններ՝ ինչ տվյալներ են մշակվում իր մասին, ինչպես նաև պահանջել ուղղել կամ ոչնչացնել ոչ ճշգրիտ տվյալները (հոդված 15 մաս 1 և 2),
• կենսաչափական կամ հատուկ դասի տվյալների մշակման դեպքում՝ պարտադիր է նախապես ծանուցել լիազոր մարմնին (հոդված 23 մաս 3):

Հաստատված հոդվածներում պարտադիր չէ հրապարակել տվյալների քաղաքականություն, բայց սովորաբար այն տեղադրվում է, որպեսզի գնորդին հայտնվի, թե ինչ տվյալներ են հավաքագրվում։ Պահպանեք միայն անհրաժեշտը՝ պատվերի և առաքման համար։

Ինչը ստուգել գործարկմանց առաջ

• Վաճառողի տվյալներն ու վերադարձի պայմանները հասանելի են գնորդին մինչև պատվերի ձևակերպումը
• Պատվերի կոճակը մակագրված է «պատվեր՝ վճարման պարտավորությամբ»
• Ապրքի դեպքում անհրաժեշտ լիցենզիաները կամ մակնշումները նախապես ստացված են (սննդի ապրանքների համար՝ Ապրանքների մակնշում)
• Հաշվարկային փաստաթղթերի տրամադրման ձևը (դրամարկղ կամ էլեկտրոնային դրամարկղ) ընտրված ու միացված է մինչև առաջին վճարումը
• Տվյալների մշակման հիմքը (պայմանագիր կամ համաձայնություն) որոշված է, և գնորդին բացատրված է մշակման կարգը (օրենքը պարտադիր չի համարում քաղաքականության հրապարակումը)